Nowa generacja terapii komórkami CAR-T daje nadzieję w walce z nowotworami. Otwiera to perspektywę leczenia nie tylko nowotworów krwi, ale również guzów litych, takich jak rak jajnika czy rak piersi. Badacze z Instytutu Fraunhofera wraz z Uniwersyteckim Szpitalem Klinicznym w Würzburgu opracowali także bardziej efektywny proces wytwarzania terapeutyku, co może znacząco zwiększyć dostępność tej metody.
Od kilku lat immunoterapia komórkowa należy do najbardziej skutecznych metod leczenia nowotworów. Limfocyty T są genetycznie modyfikowane tak, by rozpoznawały i niszczyły komórki nowotworowe. W terapii CAR-T (CAR = chimeric antigen receptor) komórki T otrzymują receptor skierowany przeciwko określonym antygenom na powierzchni komórek nowotworowych. Po związaniu z antygenem dochodzi do ich aktywacji i zniszczenia komórki rakowej. Nawet pacjenci, którzy nie zareagowali na wcześniejsze radio- czy chemioterapie, mogą dzięki CAR-T uzyskać realną szansę leczenia, a nawet potencjalnego wyleczenia.
Zespół Fraunhofer IZI oraz Uniwersytetu w Würzburgu opracował wersję terapii skierowaną przeciwko guzom litym, takim jak rak jajnika, piersi czy rak kory nadnerczy. To przełomowe osiągnięcie, ponieważ guzy lite są zdecydowanie częstsze niż nowotwory hematologiczne. Badaniami kieruje prof. Michael Hudecek, pionier immunoterapii, współtwórca pierwszej generacji CAR-T.
Kluczem do terapii są cząsteczki ROR (receptor tyrosine kinase-like orphan receptor), występujące w życiu płodowym, a u dorosłych prawie nieobecne – z wyjątkiem komórek nowotworowych. Limfocyty T zmodyfikowano tak, aby rozpoznawały te właśnie cząsteczki. W modyfikacji genetycznej wykorzystano enzym Sleeping Beauty transpozazę, alternatywę dla wektorów wirusowych, co zwiększa bezpieczeństwo, upraszcza proces i redukuje koszty produkcji.
Produkcja odbywa się w warunkach czystych pomieszczeń laboratoryjnych. Z krwi pacjenta izolowane są leukocyty, z których następnie wyodrębnia się limfocyty T. Po modyfikacji enzymem Sleeping Beauty komórki hoduje się przez około 10 dni, a następnie zamraża w ciekłym azocie i przekazuje do kliniki. Tam podaje się je pacjentowi we wlewie dożylnym. Pierwsze wyniki terapii u chorych z guzami litymi są bardzo obiecujące.
Zdaniem prof. Hudecka to nie tylko szansa dla pacjentów onkologicznych – CAR-T w przyszłości może znaleźć zastosowanie także w leczeniu chorób autoimmunologicznych i zakaźnych.
Źródło: Fraunhofer-Gesellschaft
