Nowy cel terapeutyczny w nowotworach z mutacją BAP1: kombinacja leków przywracająca autofagię
Mutacje w genie supresorowym nowotworów BAP1 są powiązane z wyjątkowo agresywnymi i trudnymi w leczeniu nowotworami, takimi jak czerniak naczyniówki oka (aderhautmelanom) oraz rak nerki. Zespół badaczy z Wydziału Medycznego Uniwersytetu Duisburg-Essen i Uniwersyteckiego Szpitala w Essen, pod kierunkiem dr. Samuela Peña-Llopisa i dr Silvii Vega-Rubin-de-Celis, nie tylko zidentyfikował nową słabość nowotworów z mutacją BAP1, ale także wskazał możliwy kierunek terapii z wykorzystaniem znanych już substancji czynnych. Wyniki badań zostały opublikowane na łamach renomowanego czasopisma Autophagy.
Dr Samuel Peña-Llopis, kierujący Grupą Genomiki Translacyjnej w Klinice Okulistyki, oraz dr Silvia Vega Rubin de Celis, kierowniczka Grupy Badawczej ds. Autofagii w Nowotworach przy Instytucie Biologii Komórki (Zakład Badań nad Nowotworami), wykazali, że mutacje BAP1 prowadzą do aktywacji protoonkogenu SRC i zaburzają proces autofagii, czyli komórkowego mechanizmu samonaprawy i oczyszczania. Zjawisko to zostało zaobserwowane zarówno w eksperymentach laboratoryjnych, jak i w organoidach nowotworowych – modelach przypominających guz nowotworowy pacjenta.
W badaniach zastosowano kombinację dwóch klas substancji: inhibitorów SRC (takich jak dasatynib i sarakatynib) oraz induktorów autofagii (Tat-BECN1 i SW076956). Terapia łączona wykazała obiecujące efekty synergistyczne w modelach in vitro oraz w organoidach nowotworowych, szczególnie w przypadkach utraty BAP1.
„Nasze wyniki wskazują na nową, spersonalizowaną strategię leczenia nowotworów z niedoborem BAP1, która polega na skojarzeniu inhibitorów kinaz z induktorami autofagii” – tłumaczy dr Samuel Peña-Llopis, koordynator konsorcjum translacyjnej onkologii „Innowacyjne terapie nowotworów z mutacją BAP1”, finansowanego przez Niemiecką Fundację Walki z Rakiem.
Projekt badawczy uzyskał wsparcie finansowe ze strony Niemieckiego Konsorcjum Translacyjnych Badań nad Rakiem (DKTK), programu „Horyzont 2020” Unii Europejskiej (w ramach działań Marie Skłodowska-Curie – MSCA), Niemieckiej Fundacji Nauki (DFG), programu priorytetowego „Onkologia Translacyjna” Fundacji Walki z Rakiem, funduszu infrastrukturalnego IFORES oraz programu wsparcia habilitacyjnego Josepha i Charlotte von Siebold Uniwersytetu Duisburg-Essen.
Kombinacja zastosowanych leków została już opatentowana (WO2025056601), a naukowcy planują dalsze badania w kierunku wdrożenia klinicznych badań nad nową terapią.
Źródło: Autophagy, Autophagy suppression via SRC induction represents a therapeutic vulnerability for BAP1-mutant cancers
DOI: https://doi.org/10.1080/15548627.2025.2535265
