Przewlekłe zmęczenie a ryzyko nawrotu raka piersi – nowe spojrzenie na rolę stanu zapalnego
Dla wielu kobiet, które zakończyły leczenie raka piersi, przewlekłe zmęczenie pozostaje poważnym problemem, wpływającym na funkcje poznawcze, zdolność do pracy oraz ogólną jakość życia. Nowe badania przeprowadzone w College of Public Health na George Mason University wskazują, że nie jest to jedynie subiektywne odczucie, lecz zjawisko mierzalne.
Zespół pod kierunkiem profesor Ali Weinstein, specjalistki ds. zdrowia globalnego i społecznościowego oraz badaczki w Center for the Advancement of Well-Being, analizował reakcje kobiet po przebytym raku piersi na zadania wywołujące zmęczenie fizyczne i psychiczne. Naukowcy oceniali zmiany zarówno w zakresie markerów stanu zapalnego, jak i subiektywnie zgłaszanego zmęczenia – objawów, które są powszechne w tej grupie pacjentek, obniżają jakość życia i mogą mieć związek z ryzykiem nawrotu choroby.
Wyniki pokazały, że kobiety z wyższym poziomem zmęczenia na początku badania doświadczały po wykonaniu zadań zwiększonej reakcji zapalnej, szczególnie wzrostu stężeń TGF-β i eotaksyny – markerów związanych z funkcją układu odpornościowego, stresem i nastrojem. Co ciekawe, nawet uczestniczki z grupy kontrolnej (oglądające film przyrodniczy), które zgłaszały wysoki poziom zmęczenia na starcie, wykazywały zwiększoną odpowiedź zapalną i nasilenie zmęczenia, co sugeruje wysoką reaktywność nawet na neutralne bodźce.
Zaskakującym wynikiem było to, że większość markerów zapalnych i poziom zmęczenia nie zmieniały się istotnie po krótkich zadaniach fizycznych ani umysłowych. Może to oznaczać, że pojedyncze ekspozycje na krótkotrwałe obciążenia nie wpływają znacząco na stan zapalny czy zmęczenie u większości kobiet po raku piersi, ale u osób ze znaczną podatnością mogą odgrywać większą rolę.
Badanie, opublikowane w BMC Women’s Health, koncentruje się na trzech dotąd słabo poznanych aspektach:
- związku między zmęczeniem psychicznym a stanem zapalnym,
- krótkoterminowych reakcjach organizmu na zadania wywołujące zmęczenie,
- różnicach między zmęczeniem indukowanym wysiłkiem fizycznym a psychicznym.
„Analizowanie markerów zapalnych u kobiet po raku piersi jest ważne, ponieważ wcześniejsze badania sugerowały ich związek z progresją lub nawrotem nowotworu” – wyjaśnia prof. Weinstein. – „Zmęczenie silnie wpływa na codzienną jakość życia, a my podejrzewamy, że może być powiązane ze stanem zapalnym. Staramy się lepiej zrozumieć tę zależność, szczególnie w kontekście krótkich, powtarzających się ekspozycji, które mogą kumulować się w czasie i prowadzić do narastania stanu zapalnego”.
W badaniu uczestniczki – kobiety po raku piersi – zostały losowo przydzielone do jednego z trzech krótkich zadań: wymagającego fizycznie (marsz/bieg), obciążającego umysłowo (test komputerowy) lub neutralnego (oglądanie filmu przyrodniczego). Próbki krwi i oceny zmęczenia pobierano przed zadaniem, bezpośrednio po nim oraz po 30-minutowym okresie regeneracji.
Autorzy podkreślają, że potrzebne są bardziej spersonalizowane strategie radzenia sobie ze zmęczeniem u kobiet po raku piersi, uwzględniające zarówno istniejący poziom zmęczenia, jak i indywidualną odpowiedź zapalną organizmu na codzienne obciążenia fizyczne i psychiczne.
Źródło: BMC Women’s Health, A pilot investigation of the impact of acute mental and physical fatigue exposure on inflammatory cytokines and state fatigue level in breast cancer survivors
DOI: https://dx.doi.org/10.1186/s12905-025-03758-4
