Szczepionka przeciwnowotworowa wywołuje silną odpowiedź immunologiczną u pacjentów z rakiem trzustki i jelita grubego
Nowa szczepionka przeciwnowotworowa, która stymuluje układ odpornościowy do zwalczania jednej z najczęstszych mutacji napędzających rozwój nowotworów, wykazała obiecujące wczesne wyniki u pacjentów z rakiem trzustki i rakiem jelita grubego – dwoma nowotworami należącymi do najtrudniejszych w leczeniu. Badanie było częściowo prowadzone przez naukowców z UCLA Health Jonsson Comprehensive Cancer Center.
Wyniki, opublikowane w Nature Medicine, pokazują, że szczepionka ELI-002 2P może wywoływać silne i długotrwałe odpowiedzi immunologiczne oraz potencjalnie pomagać w zapobieganiu lub opóźnianiu nawrotów choroby u pacjentów wysokiego ryzyka, u których nowotwór rozwija się w wyniku mutacji w genie KRAS. Po wydłużonej obserwacji, średnio 19,7 miesiąca, stwierdzono, że mediana przeżycia wolnego od nawrotu wyniosła 16,33 miesiąca, a mediana całkowitego przeżycia – 28,94 miesiąca, co przewyższa dane historyczne. Największe korzyści obserwowano u pacjentów, którzy wytworzyli silną odpowiedź limfocytów T swoistych dla zmutowanego KRAS (mKRAS). Dla przykładu, w tej grupie nie osiągnięto mediany przeżycia wolnego od nawrotu (w porównaniu z 3,02 miesiąca) ani mediany całkowitego przeżycia (w porównaniu z 15,98 miesiąca).
– To znaczący postęp dla pacjentów z nowotworami napędzanymi mutacją KRAS, szczególnie w raku trzustki, gdzie nawrót po leczeniu standardowym jest niemal pewny, a skutecznych terapii jest niewiele – powiedział dr Zev Wainberg, główny autor badania, profesor medycyny w David Geffen School of Medicine na UCLA i badacz w UCLA Health Jonsson Comprehensive Cancer Center. – Zauważyliśmy, że pacjenci, którzy rozwinęli silną odpowiedź immunologiczną po szczepieniu, pozostawali wolni od choroby i żyli znacznie dłużej, niż można by się spodziewać.
Badanie, obejmujące dane z przedłużonej obserwacji badania AMPLIFY 201 fazy 1, oceniało bezpieczeństwo i skuteczność szczepionki kierowanej do węzłów chłonnych, ukierunkowanej na mutacje KRAS. Mutacje te występują w około 25% guzów litych i odpowiadają za około 90% przypadków raka trzustki oraz 50% przypadków raka jelita grubego.
W przeciwieństwie do niektórych terapii przeciwnowotworowych, które muszą być indywidualnie dostosowane do każdego pacjenta na podstawie unikalnych mutacji, ELI-002 2P jest szczepionką „z półki” – standardowym preparatem zdolnym do pobudzenia układu odpornościowego do rozpoznania i ataku na komórki nowotworowe w sposób ogólny, bez czasochłonnego i kosztownego procesu tworzenia indywidualnej szczepionki.
Do badania włączono 25 pacjentów z gruczolakorakiem przewodowym trzustki (20) lub rakiem jelita grubego (5), którzy przeszli operację i wykazywali cechy minimalnej choroby resztkowej (śladów DNA nowotworu we krwi, często zwiastujących nawrót).
Każdy pacjent otrzymał serię wstrzyknięć ELI-002 2P, wykorzystującej technologię amfifilową opracowaną przez Elicio Therapeutics. Umożliwia ona transport antygenów bezpośrednio do węzłów chłonnych, gdzie inicjowana jest odpowiedź immunologiczna.
Najważniejsze wyniki badania:
- 84% pacjentów (21 z 25) wytworzyło swoiste wobec KRAS limfocyty T, w tym komórki pomocnicze CD4+ i cytotoksyczne CD8+, przy czym wiele z nich utrzymywało się w czasie.
- U 24% pacjentów (3 z rakiem trzustki, 3 z rakiem jelita grubego) markery nowotworowe całkowicie zanikły.
- Pacjenci z odpowiedzią limfocytów T powyżej progu mieli znacznie dłuższe przeżycie wolne od nawrotu niż ci z odpowiedzią poniżej progu: mediana nie została osiągnięta wobec 3,02 miesiąca (p=0,0002), a mediana całkowitego przeżycia nie została osiągnięta wobec 15,98 miesiąca (p=0,0099).
- 67% badanych rozwinęło odpowiedzi immunologiczne również na inne mutacje związane z nowotworem, co sugeruje potencjał szerszej aktywności przeciwnowotworowej.
– Ukierunkowanie terapii na KRAS od dawna stanowiło jedno z największych wyzwań w onkologii – podkreślił Wainberg. – Badanie pokazuje, że szczepionka ELI-002 2P może bezpiecznie i skutecznie uczyć układ odpornościowy rozpoznawania i zwalczania mutacji napędzających nowotwory, oferując precyzyjne i trwałe odpowiedzi immunologiczne bez złożoności i kosztów w pełni spersonalizowanych szczepionek.
Zespół badawczy zakończył już rekrutację do większego badania fazy 2 z zastosowaniem ELI-002 7P – nowej generacji szczepionki obejmującej szerszy zestaw mutacji KRAS.
Źródło: Nature Medicine, Off-the-shelf cancer vaccine elicits strong immune response in patients with pancreatic and colorectal cancer
DOI: http://dx.doi.org/10.1038/s41591-025-03876-4
