Testy genetyczne zmniejszają ryzyko działań niepożądanych chemioterapii u pacjentów z nowotworami przewodu pokarmowego
U części pacjentów z nowotworami przewodu pokarmowego – takimi jak rak jelita grubego czy rak trzustki – chemioterapia może wywołać ciężkie, a czasem zagrażające życiu działania niepożądane. Dotyczy to osób posiadających określone warianty genetyczne, które wpływają na metabolizm stosowanych leków przeciwnowotworowych. Badania przeprowadzone w Perelman School of Medicine na Uniwersytecie Pensylwanii wykazały, że testowanie dwóch genów przed rozpoczęciem chemioterapii znacząco poprawia bezpieczeństwo leczenia, umożliwiając lekarzom indywidualne dostosowanie dawek. U pacjentów z wykrytymi wariantami genetycznymi, którym dostosowano dawkę, liczba poważnych działań niepożądanych była aż o połowę mniejsza w porównaniu z osobami z tymi samymi wariantami, leczonymi standardową dawką bez wcześniejszego testowania. Wyniki opublikowano w czasopiśmie JCO Precision Oncology.
— Przez zbyt długi czas Stany Zjednoczone pozostawały w tyle za Europą pod względem wdrażania testów genetycznych przy ustalaniu dawkowania chemioterapii. Nasze badanie pokazuje, że nie tylko jest to wykonalne, ale przede wszystkim kluczowe dla bezpieczeństwa pacjentów — powiedziała dr Sony Tuteja, główna autorka badania, farmaceutka i dyrektorka ds. farmakogenomiki w Penn Medicine Center for Genomic Medicine.
Szacuje się, że w USA co roku nawet 1300 zgonów spowodowanych jest działaniami niepożądanymi jednej z najczęściej stosowanych grup leków przeciwnowotworowych. Dlatego naukowcy opracowali szybki i skuteczny proces testowania, umożliwiający uzyskanie wyników w ciągu około tygodnia i umożliwiający lekarzom podejmowanie bezpieczniejszych decyzji terapeutycznych.
Potencjał testów genetycznych w chemioterapii nowotworów przewodu pokarmowego
W Stanach Zjednoczonych każdego roku diagnozuje się prawie 290 000 przypadków nowotworów przewodu pokarmowego, z czego rak jelita grubego to trzecia najczęstsza diagnoza onkologiczna. Dotychczasowe protokoły chemioterapii opierają się na standardowych dawkach, nieuwzględniających różnic genetycznych wpływających na metabolizm leków.
W omawianym badaniu skupiono się na dwóch genach: DPYD i UGT1A1. Gen DPYD koduje enzym odpowiedzialny za rozkład leków z grupy fluoropirymidyn, powszechnie stosowanych w leczeniu nowotworów przewodu pokarmowego. Od 5 do 8% populacji nosi warianty tego genu, które zaburzają metabolizm leku, powodując jego akumulację i ryzyko ciężkich powikłań, takich jak mielosupresja, owrzodzenia jamy ustnej czy zespół ręka-stopa.
Z kolei gen UGT1A1 wpływa na metabolizm irynotekanu — innego kluczowego leku stosowanego w leczeniu nowotworów przewodu pokarmowego. Warianty UGT1A1 mogą prowadzić do opóźnionego metabolizmu leku, zwiększając ryzyko ciężkiej biegunki lub neutropenii. Wykrycie tych wariantów umożliwia lekarzom zmniejszenie dawek bez obniżenia skuteczności leczenia.
Niższe ryzyko powikłań i przerwania terapii
W badaniu udział wzięło 517 pacjentów z nowotworami przewodu pokarmowego, leczonych w trzech ośrodkach wchodzących w skład University of Pennsylvania Health System. 288 pacjentów poddano testom genetycznym w kierunku wariantów DPYD i UGT1A1. U 16 z nich wykryto istotne warianty genetyczne i zastosowano dostosowane dawki chemioterapii. Spośród tych pacjentów 38% doświadczyło poważnych działań niepożądanych związanych z leczeniem.
Dla porównania, w grupie 17 pacjentów z biobanku, u których również wykryto te same warianty, lecz którzy otrzymali standardowe dawki bez wcześniejszego testowania, odsetek ciężkich działań niepożądanych wyniósł aż 65%.
Ponadto grupa pacjentów, u których zastosowano testy genetyczne, rzadziej wymagała modyfikacji dawek lub częstotliwości leczenia (38% vs 76%) oraz rzadziej przerywała leczenie (31% vs 47%).
Wyniki te wyraźnie wskazują na korzyści z zastosowania medycyny precyzyjnej i testów genetycznych w celu poprawy bezpieczeństwa i skuteczności leczenia onkologicznego.
Źródło: JCO Precision Oncology, Genetic Testing for DPYD and UGT1A1 Variants Improves Chemotherapy Safety in Gastrointestinal Cancer Patients
DOI: https://doi.org/10.1200/PO.24.00076
